بازار در انتظار دلار ۸ هزار تومانی

دلار ۱۳ هزار تومانی با واقعیت‌های اقتصادی کشور همخوانی ندارد
بازار در انتظار دلار ۸ هزار تومان

پایان سال ۹۶ ‌‌افزایش نرخ دلار شروع شد و اواسط ‌سال ۹۷ به بیشترین حد خود، یعنی حدود ۱۹ هزار تومان رسید.

آغاز آذر سال گذشته، دولت با تغییراتی در کابینه و اعمال سیاست‌های جدید، توانست اوضاع را قدری آرام کند و نرخ دلار به حدود ۱۰ هزار تومان نزدیک شد. اگرچه این روند خیلی پایدار نماند و بار دیگر در ماه‌های پایانی سال نوسان‌های این بازار شدت گرفت و نرخ دلار به ۱۲ هزار تومان رسید اما در همان زمان هم عده‌ای اعتقاد داشتند که این نوسان‌ها گذراست و پس از چند روز از شدت آن کاسته می‌شود و دلار به مرزهای پایین‌تر برمی‌گردد که این اتفاق هم افتاد.
حرکت سینوسی بازار ارز، از همان زمان تاکنون همچنان ادامه دارد. نرخ ارز ریزش می‌کند، در مقاطعی به دلایلی که گفته می‌شود سیاسی و روانی است، رشد می‌کند اما چون اعتقاد بر این است که فاکتورهای اقتصادی در این رشد نرخ دخیل نیستند و ارز ظرفیت رشد بیشتر را ندارد، بار دیگر به محدوده پایین‌تر برمی‌گردد و مسیر کاهشی را در پیش می‌گیرد.
در هفته‌های گذشته نیز در حالی که نرخ ارز در پی ایجاد چندین شوک روانی و با توجه به رخدادهای سیاسی به مرز حساس ۱۵ هزار تومان رسیده بود، با فروکش کردن این تنش‌ها و اعمال سیاست‌های مناسب از سوی بانک مرکزی، این نرخ دوباره به کانال ۱۳ هزار تومان بازگشت و با کمی نوسان به روند کاهشی خود ادامه داد. به این ترتیب، روز گذشته بازار ارز با تداوم کاهش قیمت‌ها در حالی فعالیت خود را در چهارمین روز هفته از سر گرفت که نرخ دلار در صرافی‌ها با کاهشی بیش از ۱۰۰ تومان به ۱۳ هزار و ۸۰۰ تومان رسید و نرخ یورو وارد کانال ۱۵ هزار تومان شد. به هر حال، بازار ارز در حالی این روزها روی کانال ۱۳ هزار تومان در نوسان است که همواره تاکید شده است نرخ واقعی ارز این رقم‌هایی نیست که در بازار آزاد وجود دارد و رقم منطقی ‌حدود ۷ تا ۸ هزار تومان است و موضوع‌های سیاسی و جو روانی بیشترین تاثیر را بر رشد نرخ ارز گذاشته است؛ موضوعی که رئیس‌جمهوری نیز بر آن تاکید کرده است.

قیمت ارز ۱۳ هزار و حتی ۸ هزار تومان هم نیست
حسن روحانی، رئیس‌جمهوری که به‌تازگی در دیدار با جمعی از کارآفرینان و فعالان اقتصادی سخن گفته، بر این موضوع تاکید کرده است که نرخ ارز ۱۳ هزار و حتی ۸ هزار تومان نیست و شرایط و مسائل روانی است که در افزایش نرخ ارز وجود دارد. روحانی تاکید کرد که آزاد گذاشتن صادرکنندگان برای واردات کالا به جای انتقال ارز خوب است به شرطی که کالای وارد‌شده را بر مبنای دلار ۱۳ هزار تومانی با مردم حساب نکنند و حداقل بر اساس ارز نیمایی محاسبه کنند. محاسبه کالای وارداتی با نرخ آزاد به مردم فشار وارد می‌کند. رئیس‌جمهوری با بیان اینکه برای دولت راحت‌تر است صادرکننده جنس مورد نیاز کشور را هم وارد کند، گفت: به شرطی که قیمت‌ها را برای مصرف‌کننده بالا نبرد. روحانی یاد‌آور شد: همه می‌دانیم که نرخ ارز ۱۳ هزار تومان نیست و حتی ۸ هزار تومان هم نیست و شرایط و مسائل روانی در افزایش نرخ ارز وجود دارد. رئیس‌جمهوری در این جلسه تاکید کرده است که قیمت‌های فعلی ۱۴-۱۳ هزار تومان بازار آزاد را قبول ندارد و بر اساس کارشناسی‌های دولت، نرخ واقعی دلار، کمتر از ۷ یا ۸ هزار تومان است اما متاسفانه جنگ روانی دشمن باعث شده تا نرخ دلار در بازار به رقم‌های بالاتر کشیده شود. رئیس‌جمهوری بار دیگر تاکید کرد که هدف ما بهبود وضعیت معیشت مردم است و فشار دشمن در کوتاه‌مدت با هدف اثرگذاشتن بر وضعیت معیشت مردم و در بلندمدت جلوگیری از توسعه کشور است و در چنین شرایطی باید همه بخش خصوصی و دولتی کنار هم باشند.

بازار متشکل، بازار ارز را سامان می‌دهد؟
در حالی اعتقاد بر این است که نرخ بالای ۷ تا ۸ هزار تومانی برای ارز غیرمنطقی و غیر‌واقعی است و واقعیت‌های اقتصادی کشور نرخ‌های ۱۳ تا ۱۴ هزار تومانی را نمی‌پذیر‌د که برخی معتقدند دولت خود بازی‌گردان صحنه بازار ارز است و هر زمان که اراده کند، می‌تواند نرخ ارز را کاهش دهد. این افراد بر این باورند که بازار ارز در ایران نیز همچون سایر بازارها، انحصاری است. بنابراین، دولت می‌تواند آن را حتی اگر بخواهد به زیر ۸ هزار تومان نیز برساند. اما در این بین، عده‌ای هم هستند که معتقدند نرخ ارز باید بر اساس عرضه‌و‌تقاضا تعیین شود و این بازار است که می‌تواند تعیین‌کننده نرخ واقعی ارز در اقتصاد باشد. از این رو، به اعتقاد کارشناسان از آنجا که دولت در تازه‌ترین تدبیر، تصمیم دارد نرخ واقعی ارز را در بازار متشکل ارزی کشف کند و در نهایت به ساماندهی بازار بپردازد، به نظر می‌رسد اگر قیمت‌گذاری دستوری در این بازار اتفاق نیفتد، در آینده شاهد آرامش بازار ارز و حتی کاهش قیمت‌ها خواهیم بود و نرخ ارز می‌تواند به سمت تعادل و واقعی شدن پیش برود.

افت نرخ ارز با کاهش تقاضا
محمدرضا پور‌ابراهیمی، رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی در این باره با بیان ‌اینکه با توجه به تغییر سیاست‌های ارزی دولت در نیمه دوم سال ۹۷ و تصمیم‌هایی که در طول نیمه دوم سال ۹۷ و آغاز سال ۹۸ گرفته شد مسیر حرکت بانک مرکزی در سیاست‌های ارزی ما نسبت به گذشته بهتر است، افزود: پیگیری‌هایی که کمیسیون اقتصادی درباره تسریع در روند راه‌اندازی بازار متشکل ارزی انجام داد خوشبختانه به سرانجام رسید و در نشست مشترک کمیسیون اقتصادی و بانک مرکزی با حضور رئیس کل بانک مرکزی توافق شد تا پایان خرداد امسال، بازار متشکل ارزی راه‌اندازی شود. وی درباره هدف از راه‌اندازی بازار متشکل ارزی گفت: ساماندهی نرخ ارز در اقتصاد کشور از اهداف مهم این اقدام است. برخلاف عده‌ای که تصور می‌کردند ایجاد بازار متشکل ارزی شاید پیامدهای منفی در اقتصاد کشور داشته باشد ما معتقدیم ایجاد بازار متشکل ارزی بازار ارز را ساماندهی می‌کند. پورابراهیمی ‌گفت: ایجاد بازار متشکل ارزی می‌تواند به تعادل بهتر بازار ارز کمک کند؛ نخستین مزیتی که برای ایجاد بازار متشکل ارزی وجود دارد، دادن انگیزه به صادرکنندگان مبنی‌بر توزیع منابع ارزی ناشی از صادرات‌شان به بازار است. پور‌ابراهیمی گفت: با راه‌اندازی بازار متشکل ارزی همزمان با افزایش قابل توجه حجم عرضه ارز به دلیل بازگشت منابع ارزی ناشی از صادرات و همچنین صادرات جدید میزان تقاضای ارز نیز در اقتصاد کشور کاهش خواهد یافت. وی تاکید کرد: شکل‌گیری بازار متشکل، میزان تقاضای ارز را کاهش و حجم عرضه ارز در بازار را افزایش می‌دهد. از این رو، در هفته‌های آینده کاهش نرخ بازار غیررسمی ارز را شاهد خواهیم بود و تعادل منطقی در بازار ایجاد خواهد شد. عضو شورای هماهنگی اقتصادی سران قوا گفت: ایجاد بازار متشکل ارزی مانع رانت و فساد در کشور می‌شود زیرا چندنرخی بودن ارز موجب توزیع رانت و فساد است.

حرکت به سمت منطقی شدن نرخ ارز
مرتضی عزتی، کارشناس اقتصادی نیز در این باره در گفت‌وگو با صمت با بیان اینکه این بازار است که نرخ واقعی ارز را تعیین می‌کند و نرخ واقعی بر اساس عرضه و تقاضا به‌دست می‌آید، افزود: در این راستا دولت و سیاست‌گذار اقتصادی هر چه بتواند عرضه‌وتقاضای ارز را به سمت تعادل پیش ببرد می‌تواند در راستای کاهش قیمت‌ها موفق باشد و نرخ ارز را به سمت نرخ‌های واقعی‌تر هدایت کند. او با اشاره به راه‌اندازی بازار متشکل ارزی که قرار است در این بازار کشف نرخ بر اساس عرضه‌وتقاضا انجام شود اشاره کرد و گفت: به نظر من اگر بازار متشکل ارزی شکل بگیرد، بر پایه سیاست‌های مساعد این بازار به نظر می‌رسد که قیمت‌ها به سمت منطقی شدن حرکت کند و بازار ارز از حالت ملتهب و سفته‌بازانه خارج خواهد شد و این یعنی فراهم شدن شرایط برای کاهش نرخ بیشتر ارز و به ثبات رسیدن بازار. وی در عین حال تاکید کرد: اگر هدف منطقی کردن نرخ ارز و قرار گرفتن در محدوده‌های پایین‌تر است، پیش‌شرط فراهم شدن این شرایط، رونق تولید، افزایش صادرات، کم شدن نسبت واردات به صادرات، افزایش ورود ارزی به کشور، بیشتر شدن سرمایه‌های خارجی در کشور و… است. در این حالت است که می‌توان امیدوار بود نرخ ارزهای خارجی کاهش و ارزش پول ملی افزایش یابد و در نهایت اقتصاد به ثبات برسد. به گفته این کارشناس، درحال‌حاضر اقتصاد ایران درگیر مشکلاتی است که این مشکلات با فشارهای خارجی و تحریم‌ها تشدید شده و زمینه رشد نرخ ارز را در داخل کشور فراهم کرده است که شاید نرخ واقعی هم نباشد. اما به هر حال شرایط فعلی، نرخ ارز را به این محدوده رسانده است و اگر انتظار این است که نرخ‌ها بار دیگر کاهش یابد و به محدودهای پایین برسد، تحقق این هدف به قدرت سیاست‌گذار و متعادل‌سازی عرضه و تقاضای ارز در کشور بستگی دارد.

نرخ ارز می‌تواند پایین‌تر بیاید
مصطفی صفاری، کارشناس اقتصاد نیز در این باره در گفت‌وگو با صمت معتقد است که بازار ارز، مثل هر بازار دیگری بر اساس عرضه‌وتقاضا فعالیت می‌کند و نرخ واقعی ارز باید بر اساس این فاکتور تعیین شود. در این راستا، زمانی که عرضه‌وتقاضا در بازار ارز غیرمتعادل می‌شود، این امر روی قیمت‌ها تاثیر می‌گذارد و زمینه رشد قیمت‌ها را فراهم می‌کند.
او با بیان اینکه بازار ارز درحال‌حاضر با توجه به شرایط فعلی اقتصاد با افزایش تقاضا در چند بخش، یعنی واردات کالا و خدمات، خروج سرمایه، فعالیت سوداگری و سفته‌بازی روبه‌رو است، افزود: این در شرایطی است که به دلیل محدودیت‌های ناشی از تحریم، در بحث عرضه ارز محدودیت‌هایی وجود دارد که همین امر سبب شده تا عرضه‌وتقاضا با هم همخوانی نداشته باشد و زمینه رشد قیمت‌ها را فراهم کند.
به گفته وی، نرخ‌های فعلی که در بازار ارز وجود دارد خیلی با منطق بازار و اقتصاد کشور همخوانی ندارد و باید کاهش یابد اما به طور حتم محقق کردن این هدف نیازمند فراهم کردن برخی شرایط و بسترهاست. درحال‌حاضر بازار ارز بیشترین تاثیر را از شوک‌های سیاستی و روانی می‌گیرد و این شوک‌ها تا حد امکان باید در اقتصاد ما کمرنگ شود.
دولت باید اجازه دهد که نرخ ارز بر اساس تورم، رشد منطقی را طی کند و با سرکوب نرخ‌ها در نهایت زمینه نوسان‌های شدید نرخ را فراهم نکند. این کارشناس تصریح کرد: دولت باید فضای سفته‌بازی را کمرنگ کند که به نظر می‌رسد با راه‌اندازی بازار متشکل ارزی این مهم تاحد قابل قبولی محقق شود زیرا ‌قرار است ‌کشف نرخ ارز در این بازار انجام شود و این یعنی کوتاه کردن دست واسطه‌گران و دلالان در نرخ‌گذاری ارز. بازار متشکل ارزی می‌تواند مکمل خوبی برای بازار نیمایی باشد و نیازهای خرد را پاسخ دهد و این در نهایت قیمت‌ها را می‌تواند منطقی کند.

نرخ ارز ظرفیت رشد بیشتر را ندارد
همچنین احمد کیمیایی‌اسدی، عضو کمیسیون بازار پول و سرمایه اتاق تهران پیش از این در گفت‌وگو با صمت بر این موضوع تاکید کرده بود که اقتصاد ایران ظرفیت رشد بیشتر نرخ ارز را ندارد و این عوامل روانی و تنش‌های سیاسی است که باعث نوسان و رشد نرخ دلار می‌شود.
وی به تنش‌های سیاسی و عوامل روانی که باعث افزایش نرخ دلار می‌شود اشاره کرده و گفته بود: این تنش‌ها باعث شد تا در هفته‌های اخیر نرخ دلار تا محدوده نرخ ۱۵ هزار تومان حرکت کند، البته انتظار این بود که با فروکش کردن این تنش‌ها نرخ‌ها تعدیل شود که این اتفاق افتاد و نرخ دلار اینک در کانال ۱۳ هزار تومان قرار دارد.
او با تاکید بر اینکه تجربه نشان داده نرخ ارز پس از رشدهای هیجانی، فروکش خواهد کرد که چند روزی است شاهد این اتفاق هستیم، افزود: به نظر می‌رسد نرخ دلار ظرفیت رشد بیشتر را ندارد و اگر عوامل روانی باعث رشد این نرخ شوند، باز هم عقب‌گرد خواهد داشت. به گفته کیمیایی‌اسدی، در شرایط فعلی، عامل سیاسی و روانی است که زمینه رشد قیمت‌ها را در بازار ارز فراهم می‌کند و از آنجا که به مسائل اقتصادی ارتباطی ندارد، نمی‌توان نرخ‌ه

ای بالا را برای دلار ماندگار دانست.
او به راه‌اندازی بازار متشکل ارزی اشاره کرد و گفت: این بازار به شکل ذاتی می‌تواند آرامش نسبی را به بازار ارز برگرداند و عاملی برای کاهش بیشتر قیمت‌ها شود اما به هر حال عملکرد بازار متشکل ارزی در روند حرکتی نرخ ارز بسیار مهم و تعیین‌کننده است و اگر این بازار فعالیت مناسبی داشته باشد، می‌تواند انتظارات بازار ارز را تامین کند و زمینه کاهش قیمت‌ها را فراهم آورد.


منبع: صمت